Backstage Rocker

Rocker.rs Backstage Logo - Vesti iz sveta muzike, intervjui, top liste, najave, dešavanja
Menu
Featured, Rewind

Kultur Shock – Spona između Zapada i Balkana

Kultur Shock – Spona između Zapada i Balkana – rađanje jednog žanra

Milica Antonić
03 June, 2026
Kultur Shock - gypsy punk - Majda Turkić

Image source: Majda Turkić

Ako prvi put slušate ovaj bend, spoj naizgled nespojivih žanrova sjedinjenih u koherentnu celinu, zaista vas može šokirati. 

Srđan Đino Jevđević, frontmen, pevač i osnivač grupe Kultur Shock, napustio je ratom razoreno Sarajevo sredinom devedesetih godina prošlog veka i preselio se u Sijetl. U totalno drugačiji svet poneo je samo svoj talenat za pevanje i pisanje i jak poriv za kreativnim izražavanjem, a pored toga što piše i peva, svira trubu i perkusije. Nije mogao ni slutiti koliki će efekat na muziku imati njegovo muzičko stvaralaštvo koje će započeti u Sijetlu sa ljudima iz različitih krajeva sveta.

 

Naziv benda, Kultur Shock, savršeno opisuje poreklo, evoluciju i autentičnost zvuka ovog neobičnog sastava. Fenomen “kulturnog šoka” odnosi se na osećaje zbunjenosti, anksioznosti, neisgurnosti, izugbljenosti koje ljudi doživljavaju usled preseljenja u novu kulturnu sredinu, što je većina članova ove grupe lično iskusila.

 

Kultur Shock - Gypsy Punk

Photo by: Preuzeto sa sajta benda

Rađanje jednog žanra

Da čovek može otići iz rodnog mesta, ali ono iz njega nikad, jasno dokazuje Jevđevićev nastup i način pevanja. Sevdah, energičnost, čista emocija, jedinstvo sa zvukom, čak i kada se odeslio iz svoje Bosne u daleki, nepoznati svet, ostali su deo njega. Spojivši punk, rok, metal elemente sa balkanskim folk melodijama, spontano su učestvovali u stvaranju žanra koji je danas poznat kao gypsy punk.

 

Društvene okolnosti koje su povezale muzičare sa različitih krajeva sveta u jednu šarenu, unikatnu celinu, spontano su uticale na stvaranje novog muzičkog žanra. Karakteristični su i po tekstovima kojima iznose svoje stavove prema nepravdi, izražavaju nezadovoljstvo stanjem u svetu, a katkad su i besmisleni, smešni i irelevantni. Takođe, specifični su po tome što obrađuju tradicionalne pesme Balkana i stvaraju njihove verzije sa punk, rok, metal pozadinom. Dakle, nešto arhetipno, staro smeštaju u novi okvir, odnosno prilagođavaju savremenom trenutku u istoriji.

 

Autentičan je njihov pristup svakom od žanrova kojima se koriste, ne samo u autorskim pesmama, već i u obradama balkanskih tradicionalnih pesama koje izvode u punk, rok, metal stilu. Dobar primer su njihove obrade makedonske pesme “Blagujno dejče” ili stare sevdalinke “Zumbul”, a što se tiče autorskih  pesama takva je pesma “Duna”, nastala po uzoru na bugarske melodije i ritmove, kao i “Mastika”, očigledno inspirisana balkanskom i romskom folk muzikom.

 

U većini pesama violina se pojavljuje kao nit koja spaja balkanski folk zvuk sa punk, metal i rok elementima, povezujući tradicionalno i moderno – Zapad sa Balkanom. Sarađivali su sa mnogim violinistima kao što su Matty Noble, Paris Hurley, Eleni Govetas.

 

Kultur Shock - Gypsy Punk

Photo by: Preuzeto sa YouTube kanala benda

Prva tri albuma snimili su i izdali u periodu od 2001. do 2006. godine za izdavačku kuću KoolArrow Records, čiji je vlasnik basista benda Faith No More – Billy Gould. Od 2007. godine samostalno snimaju i izdaju albume za sopstvenu izdvačku kuću – Kultur Shock Records.

 

Fiksna postava grupe ne postoji – članovi se menjaju, odlaze, vraćaju,  izuzev pevača i osnivača Srđana Jevđevića, koji, u skladu sa nazivom i politikom benda, ove migracije vidi kao prirodnu pojavu. Iako su se članovi grupe menjali u toku godina postojanja više puta, frontmen je izjavio da je sa svima koji su otišli dalje svojim putem ostao u dobrim odnosima. Trenutno jezgro benda čine: Srđan Jevđević, Val Kiosovski (gitara, vokal), Chris Stromquist (bubanj, perkusije), Amy Denio (saksofon, klarinet, gitara, vokal, buzuki).

 

Debitantski album, “Live in Amerika”, objavljen 1999. godine, predstavio je publici atmosferu živih nastupa benda na kojima se balkanski rok novog milenijuma spaja sa nostalgičnim sevdahom.

 

Kultur Shock - gypsy punk

Photo by: Matt Lutton

Prvi studijski album “FUCC I.N.S” izdali su 2001. godine. Skraćenica u nazivu albuma odnosi se na američku službu za imigraciju. Direktna kritka imigracionih politika, koja se nalazi u samom nazivu albuma, poprilično odgovara punk aspektu muzike Kultur Shocka.

 

Album “Kultura Diktatura”, izdat krajem 2004. godine, opisuje osećaje besa, ljutnje i nepravde kroz tvrđe metal deonice, dok balkanske tradicionalne melodije dolaze u prvi plan, što se može čuti u pesmama kao što su: “Da ye”, “Tutti Frutti”, “Hashishi”.

 

“Live in Europe” je album sastavljen od snimaka nastupa širom Evrope na kojima su izvodili pesme sa prethodnih albuma. Izdat je 2007. godine. Može se primetiti evolucija, sazrevanje i postepeno formiranje posebnog zvuka, što se ogleda u  čvršćoj i stabilnijoj vezi između instrumenata i vokala, kao i među elementima različitih žanrova koje kombinuju, stvarajući upečatljiv i jedinstven zvučni karakter. Zanimljiv primer sazrevanja i koherentnosti zvuka na ovom albumu su izvedbe pesama “Zumbul” i “Hashishi”.

 

Sledeći album, “God Is Busy, May I Help You?” objavili su 2009. godine. Može se posmatrati kao početak zrelije faze Kultur Shocka. Perspektiva se širi i sada bend prelazi sa socijalnih pitanja na pitanja samog postojanja. Širi aspekt egzistencije tumači se u kontekstu društvenih, političnih i ličnih izazova na koje nema lakih odgovora. Da bi iskazali stavove prema generalnoj situaciji u svetu koji je odavno ostao bez Boga i dimenzije onostranog, ironično postavljaju pitanje slušaocima da li mogu možda oni da im pomognu, jer je i Bog izgleda zauzet u današnjem svetu. U nedostatku socijalnog temelja, odgovore traže kroz muziku, koja ostaje pouzdano sredstvo povezivanja sa neobjašnjivim i onozemaljskim. Na ovom albumu posebno se ističu pesme “Mano Mi Hermano” i “Sarajevo”.

 

 

Albumi “Integration” i “Ministry of Kultur” asimiluju punk i metal motive, suprotstavljajući ih balkanskim melodijama koje smanjuju tenzičnu atmosferu. U tome im pomažu tekstovi koji humorom, ironijom, satirom olakšavaju neprijatnost i napetost zbog nezadovoljstva stanjem u društvu. Metal, punk okvir je tu da iskaže ozbiljnost, ali i revolt i rezistenciju prema temama o kojima govore, dok se tradicionalni folk motivi, kao i tekstovi pesama, humorom bore protiv postojeće tame.

 

“Tales of Granpa Guru, Vol. 1” je EP, izdat 2012. godine. Frontmen Đino Jevđević govori iz perspektive Granpa Gurua koji ne razume tehnologiju, bori se protiv gramofona, disco muzike i DJ-eva koji postaju superiorni u odnosu na muzičare. Zarazna “Stop the Disco“ će izmamiti osmehe čak i slušaocima koji se ne pronalaze u provokativnoj i sarkastičnoj tematici albuma, koja kritičku oštricu usmerava ka kulturi DJ-eva i sve većoj dominaciji elektronske muzike u savremenom svetu. Kao nastavak ovog EP-ija, 2016. godine je objavljen,“Tales of the Two Gurus, Vol. 2”, u saradnji sa reperom Edo Maajkom.

 

 

Sledeći EP koji su izdali, “IX”, može se posmatrati kao trenutak potpunog sazrevanja zvuka benda. Postoji veće jedinstvo između instrumenata i vokala; sve deluje sređenije, utegnutije, prirodnije.

 

EP “Drama” objavili su 2018. godine. Sadrži samo dve pesme koje su tematski, sadržajno, melodijski i ritmički povezane, pa se mogu posmatrati kao celina. Ideje u tekstovima su iskazane neposrednije nego ranije.

 

Iste strukture je i naredni EP, “Resilience”. U stvaranju uvodne pesme “Taiyou”, kao gostujući basista, učestvovao je i Masa Kobayashi. Sledeći EP, “Evil”, može se posmatrati kao produžetak prethodnog, zbog očitih uticaja japanske hardkor muzike koji su u dve pesme ovog izdanja samo dobili zrelije obličje, čvršću strukturu i bolju sintezu sa balkanskim melodijama.

 

Singl “Awake”, odnosno pesmu “Realno”, izdali su 2019. godine. Kritika društvenog mentaliteta nikad ranije nije bila otvorenija i žešća nego u ovoj pesmi.

 

Album “D.R.E.A.M” zapravo je kompilacija objavljenih pesama – singlova i EP-jeva i može se posmatrati kao zaključak, odnosno rezime jedne etape njihovog razoja.

 

U čast dvadeset godina od objavljivanja albuma “FUCC the I.N.S”, ponovo su ga izdali 2022. godine i tom prilikom podsetili pubilku na stare pesme i ranu fazu stvaralaštva.

 

EP “Singles”, objavljen 2023. godine, sastoji se od tri pesme. Karakteristična je festivalska, vesela atmosfera koju pokreću i nose tradicionalne folk melodije, malo dominantnije u odnosu na punk i metal elemente.

 

 

Krajem prošle godine izdat je album “House of Kultur”, a uskoro se očekuje i njegov nastavak, “House of Shock”. Planirano je da oba izdanja budu predstavljena publici zajedno na proleće 2026. godine kao dupli album, dostupan u formi vinila.

 

Sve navedene razvojne etape stvaralaštva Kultur Shocka pokazuju da se originalnost u umetnosti gradi kroz iskustvo, rad, eksperimentisanje i doslednost. U celini, muzika ovog benda svedoči o prepoznatljivom zvuku koji nastaje spajanjem elemenata balkanske tradicionalne muzike sa punk, rok i metal uticajima.

 

Teme:

, ,

Dopao ti se tekst? Ne zaboravi da ga podeliš!

Povezani članci

Scroll to Top